Bivši visoki predstavnik u Bosni i Hercegovini Carl Bildt upozorio je da kombinacija rastućih nacionalnih tenzija, predstojećih izbora u BiH i Srbiji, zastoja evropskih integracija i promijenjene politike Sjedinjenih Američkih Država predstavlja ozbiljan rizik za stabilnost Balkana. Posebno upozorava na mogućnost političke krize u BiH nakon oktobarskih izbora.
Carl Bildt, prvi visoki predstavnik u BiH nakon potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma, objavio je analizu pod naslovom „Alarm Bells in the Balkans“ (Zvona za uzbunu na Balkanu), u kojoj upozorava da „mračna politika ponovo progoni Balkan“.
Bildt, koji je bio visoki predstavnik od decembra 1995. do juna 1997. godine, a ranije premijer te kasnije ministar vanjskih poslova Švedske, tekst počinje nedavnom sahranom pravosnažno osuđenog ratnog zločinca Ratka Mladića u Beogradu.
Prema njegovoj ocjeni, „poluzvanična“ sahrana ponovo je otvorila traume iz prošlosti i raspirila nacionalističke tenzije.
Bildt tvrdi i da se diplomatski odnosi Srbije i Bosne i Hercegovine pogoršavaju, što dodatno dovodi u pitanje već usporeni proces pristupanja Srbije Evropskoj uniji.
Oštre kritike Trumpove politike
Posebno kritikuje politiku administracije američkog predsjednika Donalda Trumpa prema BiH.
Bildt navodi da su Evropa i SAD ranije uglavnom bile usklađene u podršci, kako ga opisuje, krhkom političkom procesu u Bosni i Hercegovini, ali smatra da to više nije slučaj.
„Dok su prethodni američki predsjednici možda mogli biti optuživani za pretjerani intervencionizam, administracija Donalda Trumpa nije pokazala nikakav interes za osjetljive političke procese u regionu“, piše Bildt.
On iznosi tvrdnju da je sadašnji fokus Washingtona na „uskim ekonomskim interesima“, što je, prema njegovoj ocjeni, dovelo do tolerisanja ili čak podržavanja tvrdolinijaških srpskih nacionalista u BiH.
Kao primjer navodi američku podršku gasovodu koji bi preko Hrvatske trebao povezati BiH s alternativnim izvorima gasa. Bildt priznaje da projekat ima smisla jer bi mogao smanjiti zavisnost regiona od ruskog gasa, ali problematizuje mogućnost dodjeljivanja poslova ranije malo poznatoj kompaniji čije rukovodstvo ima „lične veze s Donaldom Trumpom“.
„Svjetla upozorenja počinju treperiti“, navodi Bildt.
Bildt upozorava na scenario nakon izbora u BiH
Još ozbiljnije upozorenje odnosi se na izbore koji će u Bosni i Hercegovini biti održani u oktobru.
Bildt iznosi scenario prema kojem bi, zavisno od izbornih rezultata, tvrdolinijaške srpske političke snage mogle zajedno s tvrdolinijaškim hrvatskim snagama pokušati promijeniti okvir upravljanja Bosnom i Hercegovinom.
Za takav pokušaj, smatra on, međunarodne okolnosti trenutno su posebno povoljne jer bi SAD, prema njegovoj procjeni, „očigledno pogledale na drugu stranu“.
Bildt zatim upozorava na moguće posljedice takvog razvoja događaja.
„Ako bi uspio, bošnjačka zajednica sigurno bi se osjećala ugroženom i reagovala bi u skladu s tim“, piše Bildt.
To bi, prema njegovim riječima, „povećalo rizik od silazne spirale koja bi mogla duboko destabilizovati zemlju“.
