Izraelski mediji objavili su izvještaje o značajnom ubrzanju tempa širenja jevrejski naselja na Zapadnoj obali, u okviru strategije koju vodi izraelski ministar finansija Bezalel Smotrich, a koja ima za cilj – kako sam priznaje – nametanje geografske i političke realnosti koja sprečava uspostavljanje palestinske države u budućnosti, dok su organizacije za ljudska prava i izraelski eksperti upozorili da ove politike predstavljaju ubrzan prelazak ka de facto aneksiji okupiranih palestinskih teritorija.
U intervjuu za list Israel Hayom, Smotrich je rekao da je naseljenički projekat koji sprovodi aktuelna izraelska vlada napravio “revoluciju” na Zapadnoj obali, ukazujući na uspostavljanje oko 160 naseljeničkih farmi (poljoprivredna naselja), odobravanje više od 100 novih naselja, i povratak naseljavanja u oblasti na sjeveru Zapadne obale nakon ukidanja dijelova zakona o razdruživanju, pored investicija vrijednih milijarde šekela u infrastrukturne projekte.
Smotrich je potvrdio da naseljeničke farme više nisu samo stambene zajednice, već su postale “alat koji omogućava stvaranje teritorijalnog kontinuiteta” prema njegovom opisu, objašnjavajući da je cilj izgradnja geografske povezanosti između izraelskih naselja, nasuprot presijecanju palestinskog geografskog proširenja na odvojena područja.
Smotrich je rekao da se ova vizija kristalizirala nakon proučavanja karata koje su predstavljene u okviru “Trumpovog Plan,” koji je, prema njemu, pokazao da Palestinci imaju geografsku povezanost, dok se izraelska naselja pojavljuju kao izolirani otoci. Dodao je da vlada radi na preokretanju ove jednadžbe stvaranjem povezane mreže naselja i poljoprivrednih naselja.
Objasnio je da se izraelska vlada utrkuje s vremenom kako bi legalizirala status što većeg broja isturenih naselja i farmi prije bilo kakvih predstojećih izbora, s ciljem davanja pravnog statusa koji bi otežao njihovu evakuaciju bilo kojoj budućoj vladi koja bi mogla usvojiti drugačiji politički pristup.
Smotrich vjeruje da su događaji od 7. oktobra 2023. promijenili javno mnijenje unutar Izraela, dodajući da rasprava o Zapadnoj obali više nije ideološka, već se odnosi na sigurnost, te da većina Izraelaca – prema njegovoj procjeni – više ne podržava uspostavu palestinske države.
Podrivanje rješenja sa dvije države
List Haaretz tvrdi da ono što se događa na Zapadnoj obali nadilazi puko širenje naselja, te predstavlja organizirani projekt ponovnog iscrtavanja političke i geografske karte regije, čime se potkopava mogućnost provedbe rješenja s dvije države .
Haaretz ukazuje da je Izrael uspostavio 127 naselja od 1967. do formiranja sadašnje Netanyahuove vlade, te da je samo sadašnja vlada odobrila uspostavu novih 103 naselja, uz više od 300 isturenih naselja koja su u procesu legalizacije, uključujući oko 140 onih koja su blizu završetka postupaka za njihovo službeno priznanje, što podiže broj lokacija naselja na Zapadnoj obali na više od 470 mjesta.
Ovaj pomak uslijedio je nakon restrukturiranja Uprave za administrativne poslove na Zapadnoj obali, jer su Smotrichu dodijeljene široke ovlasti unutar Ministarstva odbrane za nadzor planiranja, izgradnje, zemljišta i civilne uprave u Području C. Ovlasti ministra odbrane u davanju građevinskih dozvola također su smanjene, što je dovelo do neviđenog ubrzanja u postupcima odobravanja projekata naselja.
Prema sporazumu “Oslo II” iz 1995. godine, Zapadna obala podijeljena je na tri područja: A, B, i C. Područje A je pod potpunom palestinskom kontrolom, dok je Područje B pod palestinskom civilnom kontrolom i izraelskom sigurnosnom kontrolom. Područje C je pod potpunom izraelskom kontrolom i čini oko 60% Zapadne obale.
Izvještaj dodaje da je vlada odobrila više od 40,000 stambenih jedinica u naseljima do kraja 2025., a Smotrich je kasnije objavio da je broj porastao na 60,000 jedinica, u usporedbi sa samo šest naselja koja su bila odobrena tokom desetljeća koje je prethodilo formiranju sadašnje vlade.
Haaretz tvrdi da spomenuto širenje jevrejskih naselja ne cilja samo na povećanje broja doseljenika, već i na preoblikovanje palestinske geografije uspostavljanjem novih naselja na strateškim lokacijama, uz glavne ceste, i između palestinskih zajednica, čime se dijele palestinska područja i sprečava uspostava geografski povezane palestinske države.
