Evropski parlament bi tokom današnje plenarne sesije trebao raspravljati o izvještaju Evropske komisije o stanju u Bosni i Hercegovini za 2025. godinu, a dokument koji će se naći pred europarlamentarcima je objavljen na stranici ove institucije.

Dokument koji će se na dnevnom redu, prema planu, naći danas sadrži 78 tačaka, a koje se tiču vanjske politike, EU integracija, energetike, demokratije i vladavine prava, i drugih segmenata koji su važni za evropski put naše zemlje.

Zanimljivo je da se i prije prve tačke Evropska komisija referira na promjenu politike Sjedinjenih Američkih Država prema predsjedniku SNSD-a Miloradu Dodiku.

Evropski parlament prepoznaje da je Milorad Dodik u februaru 2026. godine posjetio SAD i imao sastanke s američkim zvaničnicima. Prepoznaje i da su određeni zvaničnici Republike Srpske uklonjeni s liste sankcionisanih osoba u SAD-u i da su vlasti u RS-u angažovali strane lobističke firme i da su u ugovorima promovisane ideje secesionizma, navodi se u ovom izvještaju.

Naglašena potreba za usvajanjem evropskih zakona, ali i da Vijeće ministara mora imenovati glavnog pregovarača.

U prvom dijelu izvještaja, koji se odnosi na EU integracije BiH, Evropska komisija naglašava potrebu usvajanja evropskih zakona, a najzanimljivija tačka odnosi se na imenovanje glavnog pregovarača za pristupne pregovore.

Evropska komisija poziva Vijeće ministara da imenuje glavnog pregovarača u skladu s odlukama Ustavnog suda BiH i s poštovanjem ustavnih nadležnosti i poretka BiH, stoji u ovoj tački izvještaja.

Ovo je posebno zanimljiv dio izvještaja, budući da je u Predstavničkom domu Parlamentarne skupštine BiH usvojen zakon o imenovanju glavnog pregovarača, u kojem se navodi da bi Predstavnički dom trebao imenovati osobu na ovu poziciju.

Ipak, Ustavni sud BiH je zatim poništio zakon, navodeći da nije u skladu s Ustavom BiH jer ga nije usvojio Dom naroda, a u odluci iz marta ove godine se traži da Parlamentarna skupština BiH donese rješenje ovog pitanja u roku od šest mjeseci.

U ovom dijelu izvještaja se uputila kritika Vladi RS-a zbog veza s ruskim zvaničnicima, a osuđuje se i “zapaljiva i secesionistička retorika” iz ovog entiteta.

Evropska komisija je u izvještaju također podržala rad Ureda visokog predstavnika (OHR) i podsjetila da se zatvaranje treba desiti tek nakon što se ispuni Agenda 5+2.

Drugi dio izvještaja se odnosi na demokratiju i vladavinu prava, gdje Evropska komisija naglašava potrebu da se implementiraju odluke Evropskog suda za ljudska prava, ali i Ustavnog suda BiH.

Evropska komisija žali zbog činjenice da politički akteri u Bosni i Hercegovini još uvijek nisu usvojili neophodne ustavne i izborne reforme kako bi se svim građanima omogućilo da ostvaruju svoja politička prava na ravnopravnoj osnovi; ponavlja svoj poziv Bosni i Hercegovini da se uskladi s Evropskom konvencijom o ljudskim pravima i provede relevantne presude Ustavnog suda Bosne i Hercegovine i Evropskog suda za ljudska prava kako bi se uklonili svi oblici nejednakosti i diskriminacije, navodi se u izvještaju.

Navodi se i da bi vlasti u RS-u morale poštovati odluke Ustavnog suda BiH i imenovati dvoje sudija koji nedostaju u aktuelnom sazivu ovog suda. Vladajuće strukture u RS-u već nekoliko godina ne žele imenovati sudije, što je njihova obaveza prema Ustavu BiH.

U izvještaju se naglašava i potreba da BiH izmijeni svoju ustavnu strukturu u skladu s odlukama međunarodnih sudova.

Evropska komisija naglašava da, iako je decentralizacija kompatibilna s članstvom u Evropskoj uniji, Bosna i Hercegovina mora uskladiti svoj ustavni okvir sa standardima Evropske unije te presudama Evropskog suda za ljudska prava i Ustavnog suda Bosne i Hercegovine, te osigurati efikasno funkcioniranje svojih institucija kako bi mogla u potpunosti preuzeti obaveze koje proizlaze iz članstva u EU i omogućiti da od njih imaju koristi svi građani. To uključuje veću pravnu sigurnost u raspodjeli nadležnosti, djelotvorne kapacitete na državnom nivou za koordinaciju, usvajanje, provođenje i primjenu pravne stečevine Evropske unije (acquis), kao i institucionalna rješenja sposobna spriječiti trajne blokade i zloupotrebu mehanizama veta, piše u dokumentu.

U ovom dijelu izvještaja se još ističe potreba usvajanja reformi u borbi protiv korupcije i organizovanog kriminala, poravnjanja BiH s EU u smislu vizne politike i reforme javne administracije.

Navodi se još da se trebaju donijeti nova rješenja koja bi zaštitila slobodu medija u BiH, ali i da mediji u entitetu RS često objavljuju dezinformacije koje dolaze iz Rusije.

Istaknuta je i kritika zbog čestih napada, pritiska i prijetnji novinarima u BiH, ali i aktivistima i članovima manjina u našoj zemlji.

U ovom dijelu dokumenta se traži i bolja primjena Istanbulske konvencije o zaštiti žena žrtava nasilja, naglašavajući loše stanje u zaštiti žrtava nasilja i veliki broj femicida.

Posebno su naglasili da BiH treba bolje čuvati svoje granice i upravljati migracijama, ali i da bi vlasti u BiH zajedno s institucijama EU morale pronaći rješenje za vozače iz naše zemlje, čiji problemi su izazvali mnogo pažnje i nekoliko protesta unutar BiH.

Naredni dio izvještaja se odnosi na dobrosusjedske odnose i pomirenje, gdje Evropska komisija naglašava dobru ulogu Bosne i Hercegovine u poboljšanju odnosa sa susjednim državama.

BiH je, prema izvještaju, imala aktivnu ulogu u regionalnoj saradnji, ali i shvatila da su dobrosusjedski odnosi ključni za EU integracije.

Ipak, najzanimljivija tačka odnosi se na negativni dio izvještaja, a u kojem se navode pojedini primjeri koji su prijetnja procesima pomirenja.

Posebno je izdvojeno nekoliko incidenata i pojava, među kojima se našla i izjava bivšeg predsjedavajućeg Predstavničkog doma Parlamenta FBiH Dragana Miokovića.

Evropska komisija odbacuje sve narative koji iskorištavaju etničke tenzije, promoviraju historijski revizionizam, negiranje genocida i veličanje ratnih zločinaca, kao i svako javno veličanje fašizma, nacionalsocijalizma i komunizma, uključujući uzvikivanje ustaškog pozdrava ‘Za dom spremni’ na koncertu Marka Perkovića Thompsona u Širokom Brijegu, isticanje četničkih simbola na skupu Ravnogorskog pokreta u Višegradu, te izjave smijenjenog predsjedavajućeg Predstavničkog doma Parlamenta Federacije BiH Dragana Miokovića kojima se opravdavaju zločini koje je počinio jugoslavenski komunistički režim nakon Drugog svjetskog rata, navodi se u izvještaju.

Na spomenutom koncertu Thompsona se, podsjetimo, našao i Marin Vukoja, sudija Ustavnog suda BiH.

U izvještaju se odbacuje i ideja “srpskog sveta”, koju promovišu pojedini političari iz RS-a i Srbije.

Evropska komisija izražava ozbiljnu zabrinutost zbog političkih koncepata i narativa koji se promoviraju u regionu, a zagovaraju prekogranično ujedinjenje ili koordinaciju na osnovu etničkog identiteta, uključujući takozvani ‘srpski svet’, koji podrivaju suverenitet i teritorijalni integritet susjednih država te nose rizik destabilizacije regiona. Pozivamo Srbiju i sve zemlje regiona da se konstruktivno posvete očuvanju stabilnosti i teritorijalnog integriteta Bosne i Hercegovine te da aktivno podrže evropski put Bosne i Hercegovine, navodi se.

Na kraju ovog dijela se još ističe da BiH treba tražiti objavu dokumenata iz arhiva obavještajnih službi iz doba bivše Jugoslavije, kao i da se treba usvojiti revidirana strategija za istragu ratnih zločina uz kooperaciju zemalja u regiji.

Ostatak dokumenta odnosi se na socio-ekonomske i energetske sektore, gdje se naglašava usvajanje Reformske agende i ulazak u program Plana rasta, ali i kritikuje nedostatak aktivnosti na ispunjenju uslova za dobijanje novca.

Jedna posebno zanimljiva tačka, u sektoru energetike, odnosi se na plinsku infrastrukturu.

Evropska komisija poziva Bosnu i Hercegovinu i njene entitete da iskoriste nisku ovisnost zemlje o prirodnom gasu kako bi izvršili tranziciju prema dekarboniziranom energetskom sistemu te izbjegli stvaranje neiskoristivih i ekonomski neodrživih investicija kroz velika ulaganja u novu gasnu infrastrukturu. Istovremeno, poziva na diversifikaciju izvora snabdijevanja gasom, putem povezivanja s državama članicama Evropske unije kako bi se smanjila ovisnost o ruskim fosilnim gorivima, istakli su u izvještaju.

Na kraju izvještaja se još navodi da bi BiH trebala raditi više na tranziciji na “zelenu ekonomiju” te na regionalnom povezivanju kroz investicije EU u transport.