Novo istraživanje Detektora otkriva do sada neobjavljene snimke ruskih kampova za moldavske građane koji su tokom obuka slani na zadatke snimanja ambasada u zemljama regiona, uključujući i one u EU, kao i da je tokom obuke korišten sadržaj koji podučava kako praviti bombe i otrove.
U polupraznom kafiću na periferiji prijestolnice Moldavije u zimsko jutro 2026. godine novinarsku ekipu pozdravio je jedan od gostiju, uz upozorenje da ne želi pred kamere.
“To su vojni ljudi i mogu me identificirati čak i po gestama, manirima, po glasu, čak i ako mi prekrijete lice kvadratićima ili promijenite glas, mogu me identificirati, prepoznat će ko je to”.
Prije dvije godine do njega je stigao prijedlog – zaradit će više od trenutne plate ako pristane na putovanje u Evropu, gdje će ga instruktori naučiti kako da preživi.
Taj put će ga u ljeto 2024. dovesti do šume u blizini Banje Luke, gdje su ruski instruktori obučavali grupe Moldavaca za izazivanje nereda, pred ključne izbore i referendum, na kojima se odlučivalo o evropskoj budućnosti ove zemlje u istočnoj Evropi.
Na osnovu presuda suda u Moldaviji, razgovora sa učesnicima kampova, izvorima bliskim istrazi, tužiteljima i materijalima koje je sakupio, Detektor otkriva nove detalje o kretanju i zadacima učesnika ruskih obuka u BiH 2024. godine, koje su podrazumijevale i slikanje i posmatranje državnih institucija i diplomatskih predstavništava u BiH, Srbiji i Hrvatskoj.
Za kamp se saznalo u oktobru 2024. godine, nakon što su vlasti u Moldavije saopštile da su prekinule planove o miješanju u izbore te zemlje i izazivanje nereda, optužujući Rusiju. Istog mjeseca u toj zemlji održani su parlamentarni izbori i referendum o pristupanju EU, na kojima su pobjedu odnijele proevropske snage. Vlasti u Rusiji odbacile su sve optužbe.
Kroz kamp u BiH je prošlo najmanje tri grupe Moldavaca koje su se sastojale od pet do 12 ljudi u periodu od jula do početka septembra 2024. godine.
Sud u Moldaviji je do sada donio tri osuđujuće presude u kojima se pominje kamp u BiH.
U jednoj od njih, donesenoj 26. marta 2026. godine, u kojoj su Moldavci Ion Chirita i Nikita Sirenko osuđeni na ukupno šest i po godina uslovne kazne zatvora, potvrđuju se navodi učesnika kampa sa kojim je Detektor razgovarao.
Kako se navodi, na prijedlog instruktora pod nadimcima Grigore i Alexandru, učesnici kampa su imali praktičnu vježbu u Banjoj Luci, gdje su dobili zadatak da pronađu i lociraju razne diplomatske i administrativno-vladine zgrade.
Kako se dodaje, ruski instruktori su im dali telefon sa posebnom aplikacijom u kojoj su morali postaviti koordinate lokacija od interesa. Zadatke su izvršavali nekoliko sati u Banjoj Luci, postavljajući u aplikaciju nekoliko lokacija za polijetanje dronova i zgrade od interesa.
Pored Chirite i Sirenka, zbog učešća u kampu u BiH u odvojenim procesima u Moldaviji na ukupno 13,5 godina zatvora su osuđeni i Aliona Gotco, Ludmila Costenco i Vladimir Harcevnicov, koji su u bjekstvu, i Dilan Danil koji je već u zatvoru zbog drugog krivičnog djela.
U presudama se navodi da je kamp bio smješten u šumi kod Glamočana, nadomak Banje Luke, u blizini rijeke. Sastojao se, kako se objašnjava, od šatora u kojima su boravili učesnici, koje je grupa instruktora trenirala za izazivanje masovnih nereda, manevrisanju ispuštanja eksplozivnih naprava iz dronova, razbijanju policijskih kordona.
Moldavske vlasti otkrile su da je učesnicima kampa Ludmili Costenco, Alioni Gotco i Vladimiru Harcevnicovu u BiH podijeljen priručnik “Ruska kuhinja: Azbuka domaćeg terorizma”.
Zabranjen u Rusiji, gdje se smatra ekstremističkim sadržajem, priručnik nepoznatih autora na nekoliko stotina strana na ruskom pruža instrukcije za pravljenje eksploziva i otrova od legalno dostupnih sastojaka koji se, kada se pomiješaju, pretvaraju u ubojito oružje.
Moldavski tužilac Dumitru Ștefârță objasnio je za Detektor da su učesnici kampa u BiH došli preko Rumunije i Srbije.
“Utvrđeno je da su boravili konkretno u planinama i šumama”, rekao je on.
Detektor je od učesnika kampa sa kojim je razgovarao i izvora bliskog istrazi saznao jednu od lokacija u BiH na kojoj su boravili učesnici kampa, a koja odgovara tom opisu. U pitanju je šuma koja se nalazi nedaleko od Gornjih Priječana, kod Banje Luke.
Profesor Armin Kržalić ocijenio je da bi aktivnosti poput kampa u BiH trebalo da zabrinu sigurnosne institucije, političare i građane.
“Ovakvi kampovi povezuju se često s takozvanim hibridnim djelovanjem”, objasnio je on.
Zastupnik iz vladajuće koalicije Saša Magazinović je u februaru 2026. godine postavio poslaničko pitanje Ministarstvu sigurnosti BiH o saznanjima te institucije o kampu u BiH.
U svom odgovoru zamjenik ministra sigurnosti Ivica Bošnjak rekao je da Ministarstvo nema saznanja i da je zatražilo informacije.
Iz Tužilaštva BiH su za Detektor potvrdili da je formiran predmet o kampu BiH i da je Moldavija podijelila svoja saznanja s tom institucijom. Do objave ovog teksta u BiH nije podignuta nijedna optužnica u ovom predmetu.
Izvor: Detektor.ba
