Petnaestog aprila 2026., s ulaskom sukoba u Sudanu u četvrtu godinu, mapa zemlje više nije ista kao kad je ispaljen prvi metak.
Nakon 15. aprila 2023. godine, sudansko tijelo je prošlo prisilnu operaciju koja je preoblikovala njegove urbane i demografske krajolike.
Satelitski snimci danas otkrivaju priču o zemlji koja ne proživljava jedan rat, već više ratova čiji se ishodi razlikuju ovisno o geografiji i kontroli na terenu.
Dok satelitske kamere u Kartumu i Al Džaziri prate znakove sramežljivog povratka života i obnove suverenih objekata, u Darfuru i Kordofanu dokumentiraju potpuno drugačiji obrazac, gdje se militarizacija civilnih objekata širi, a kampovi za raseljene osobe rastu i tvore alternativne gradove od šatora, u najvećoj ljudskoj tragediji raseljavanja u 21. stoljeću.
Kartum: Od “groblja aviona” do vrata povratka
Sudanska prijestonica Kartum bila je prva žrtva sistematskog razaranja, ali satelitski snimci napravljeni u prvom kvartalu 2026. godine ukazuju na dramatičnu promjenu u srcu države.
Međunarodni aerodrom Kartum, koji je dvije godine bio simbol potpune paralize i groblje olupina civilnih aviona, počeo je otresati prašinu bitaka.
Satelitski snimci visoke rezolucije pokazuju opsežne operacije čišćenja pista, uklanjanje spaljenih trupova aviona i obnovu putničkih terminala.
Prema terenskim podacima, kontrola vojske nad cijelim područjem aerodroma u martu 2025. bila je prekretnica, što je kulminiralo slijetanjem prvog civilnog leta u februaru 2026.
Ovaj trenutak, koji su sateliti zabilježili povećanjem kretanja servisnih vozila oko piste, nije bio samo tehnički događaj, već politička izjava o povratku “vrata Sudana” u svijet.
بعد نحو ثلاثة أعوام من التوقف.. وصول أول رحلة طيران مجدولة من مطار بورتسودان شرقي السودان إلى مطار الخرطوم الدولي#فيديو pic.twitter.com/XjuThHjIux
— قناة الجزيرة (@AJArabic) February 1, 2026
Oporavak nije ograničen samo na aerodrom, jer mostovi glavnog grada koji su bili prekinuti 2023. i 2024. godine, poput mostova Halfaya i Shambat, počinju obnavljati svoju funkciju.
Slike iz aprila 2026. jasno pokazuju otvaranje desne trake mosta Halfaya i postupni protok civilnih vozila, što ukazuje na uspjeh inženjerskih napora u ponovnom povezivanju tri predgrađa glavnog grada, što je strateški korak za razbijanje geografske blokade koju je nametnuo rat.
⭕️ عضو مجلس السيادة الفريق مهندس إبراهيم جابر يلتقي الفريق الهندسي لتأهيل جسري شمبات والحلفايا
الخرطوم ١-٩-٢٠٢٥م pic.twitter.com/G7ih13D6Xf
— مجلس السيادة الإنتقالي – السودان (@TSC_SUDAN) September 1, 2025
Darfur: Militarizacija infrastrukture i “tihi gradovi”
Nasuprot tome, regija Darfur, posebno gradovi Nyala i El Fasher, predstavljaju potpuno drugačiju sliku od onoga što se događa u glavnom gradu. Ovdje satelitski snimci otkrivaju pretvaranje civilnih objekata u čistu vojnu imovinu.
Aerodorm Nyala, najveći aerodrom u regiji, pod kontrolom Snaga za brzu podršku pretvorena je u bazu za opskrbu ratom. Slike snimljene u aprilu 2026. otkrivaju pojavu “vojnih bunkera” i novih kampova unutar aerodroma, što potvrđuje njegov potpuni izlazak iz civilne funkcije i pretvaranje u “logističku platformu za podršku” i centar za upravljanje operacijama u regiji.
Što se tiče El Fashera, satelitski snimci pružaju vizualni dokaz o ekonomskoj “smrti grada”. Nakon njegovog pada u oktobru 2025., slike su dokumentirale prazninu “Velike tržnice” od bilo kakvih znakova ljudske aktivnosti ili kretanja vozila.Ova paraliza nije samo rezultat fizičkog uništenja, već je odraz opsežnog prisilnog raseljavanja koje je ispraznilo grad od njegovih stanovnika, što objašnjava gotovo potpuni nestanak “otisaka noćnog osvjetljenja” u gradu u podacima daljinskog istraživanja za 2026. godinu.
Izbjeglički kampovi.. Alternativna karta Sudana
Ovo pražnjenje gradova na zapadu i u središtu dovelo je do nastanka paralelne geografije koju su sateliti jasno zabilježili. Kampovi više nisu samo mala okupljališta, već su postali ogromni urbani centri koji se šire u sigurnim sudanskim državama (pokrajinama).
Kamp Al-Affad u Sjevernoj državi jasan je dokaz razmjera katastrofe. Od praznog zemljišta u septembru 2025., lokacija kampa pretvorila se u okupljalište koje pokriva više od 644 hiljada kvadratnih metara do aprila 2026.
Također, kamp Al-Obeid u Sjevernom Kordofanu značajno se proširio oko kopnene luke, prema satelitskim snimcima, dosežući ukupnu površinu veću od 518 hiljada kvadratnih metara.
Povezanost između uništenja “tržnice Al-Fashir” i rasta “kampa Al-Affad” ukazuje na to da je ciljanje gradova slijedilo taktički obrazac za njihovo pražnjenje, a ne samo nasumičnu vatru. Sateliti ovdje ne dokumentiraju samo uništenje, već i “putanje raseljavanja” praćenjem privremenog urbanog širenja.
Korpa sa hranom… pluća ekonomije koja su počela disati
Daleko od ratišta, podaci satelitskih snimaka nose oprezne pozitivne pokazatelje u državi Al-Džazira.
Nakon dvije godine poljoprivrednog kolapsa između 2024. i 2025. godine, kao rezultat pljačke mehanizacije i poremećaja sistema navodnjavanja, indeks vegetacijskog pokrova (NDVI) u januaru 2026. pokazao je povratak zelene boje na široka područja poljoprivrednog projekta.
Ovaj ekološki oporavak poklopio se s povratkom kontrole vojske nad državom i osiguranjem kanala za navodnjavanje, a time i poljoprivrednim oporavkom.
Iako ovaj oporavak ostaje krhak i ovisi o održivosti sigurnosti, on predstavlja važan pokazatelj za izbjegavanje šire prehrambene krize, posebno s djelomičnim povratkom aktivnosti na tržnicama, poput tržnice Bahri, gdje su snimci zabilježili povratak transportnih kamiona na parkirališta i tržnice.
Iza granica.. Trans-saharske opskrbne linije
Rat se nije zaustavio na administrativnim granicama Sudana, već je stvorio vanjske uporišne tačke. Na jugoistoku Libije, satelitski snimci otkrili su nastanak nove pustinjske baze koja služi Snagama za brzu podršku.
Snimci su zabilježili redovnu aktivnost teških kamiona i vozila od marta 2025. do početka 2026., što potvrđuje postojanje prekogranične logističke opskrbne linije koja hrani vojne operacije u Darfuru, daleko od nadzora sudanskih središnjih vlasti.
Kroz ovu scenu, jasno je da sukob u Sudanu ne samo da ponovno iscrtava linije vojne kontrole, već i preoblikuje urbanu, ekonomsku i humanitarnu geografiju zemlje.
S neba se ove transformacije čine još jasnijima, zemlja čiji neki dijelovi pokušavaju vratiti život, dok se u drugim dijelovima šire krugovi raseljavanja i smanjenja, u sceni koja sažima Sudan koji se koleba između oporavka i raspada.
Stanje na ratištu
Najvažnija vojna prekretnica tokom protekle tri godine rata u Sudanu bio je uspjeh sudanske vojske kada je 20. maja 2025. potpuno oslobodila državu Kartum i protjerala posljedne elemenate Snaga za brzu podršku iz nje, nakon bitaka koje su trajale više od dvije godine.
Sudanska vojska je 11. januara 2025. uspjela ponovno zauzeti Wad Madani, glavni grad države Al-Džazira, a zatim je proširila svoje napredovanje porazivši Snage za brzu podršku na sjeveru države Bijeli Nil i probivši opsadu Al-Ubayyida, glavnog grada Sjevernog Kordofana, u februaru 2025., uz ponovno zauzimanje Kaduglija i Dillinga u Južnom Kordofanu prošlog januara.
Nasuprot tome, front Snaga za brzu podršku koje podržavaju Ujedinjeni Emirati, doživio je značajan uspjeh, ponajprije preuzimanje kontrole nad El Fasherom, glavnim gradom države Sjeverni Darfur, 26. oktobra, nakon opsade koja je trajala oko dvije godine, što im je omogućilo da pojačaju svoj stisak nad većinom regije, s izuzetkom tri lokaliteta na sjeveru koja su još uvijek pod kontrolom sudanske vojske i zajedničkih snaga, pored područja gdje su raspoređene snage Sudanskog oslobodilačkog pokreta predvođene Abdulom Wahidom Nourom.
Kontrola nad El Fasherom podigla je moral Snagama za brzu podršku, koje su kasnije početkom dembra uspjele napredovati prema gradu Babanusa u državi Zapadni Kordofan, prije nego što se sudanska vojska povukla iz naftne regije Heglig, što je dovelo do toga da j postala prva regija u državi Kordofan koja je gotovo u potpunosti pod kontrolom Snaga za brzu podršku, s izuzetkom ograničenih džepova u njezinom zapadnom dijelu.
Ovaj rat je imao katastrofalne posljedice, doveo je do raseljavanja gotovo 14 miliona ljudi.
